Afgelopen Kerstvakantie heb ik het boek ‘De kracht van mensen’ van Roland Hameeteman gelezen. Daarin staat de zin: “Ik ga geen boeken lezen van Mintzberg of wie dan ook, want die heeft -met alle respect voor mijnheer Mintzberg- niet begrepen wat technologie kan betekenen voor moderne organisatievormen”. “Da’s jammer”, dacht ik, want gaandeweg het boek blijken Hameeteman en Mintzberg elkaars inhoudelijke vrienden. De e-Office casus die Hameeteman beschrijft past naadloos in de holistische, descriptieve contingentiebenadering van Mintzberg. Oftewel: pas je organisatie aan de omstandigheden aan. Wie kent Mintzberg’s Barbapapa figuren niet waarmee hij de verschillende mogelijkheden illustreert? Zoals coördinatie door ‘onderling overleg’ en/of ‘afstemmen van output’. Twee basisprincipes van Het Nieuwe Werken!

Maar ‘de zin’ bracht mij ook terug naar 1993. Ik studeerde Economie en schreef een paper voor het vak Systeemontwikkeling met de titel: “De ICT-manager als pottenbakker”. Daarin leg ik een verband tussen het gedachtengoed van Mintzberg, nieuwe vormen van organiseren en de rol van technologie en ICT-management daarbij. Mintzberg was op dat vlak juist mijn inspirator!

Mintzberg neemt op organisatorisch vlak geen stelling in, maar doet dat wel ten aanzien van strategie en verandering. Hij ziet het strategieproces vooral als ‘patroon’ en niet als ‘plan’ en noemt het ‘crafting strategy’. Mijn betoog was dat als we naar informatie-organisaties toegroeien de lessen voor regulier lijnmanagement ook gaan gelden voor ICT-managers. Of beter gezegd, juíst voor ICT-managers. Als organisaties zich ontwikkelen tot informatie gedreven netwerken moet je niet alleen dáárin patronen herkennen, maar net zo goed in de technologie die dat proces ondersteunt. En dat blijkt ‘anno nu’ nog steeds een behoorlijke opgave als je ‘on premise’ oplossingen moet zien te combineren met ‘private en public cloud’, mensen vrijheid opeisen ten aanzien van gebruik van hun favoriete tools en online sociale netwerken.

Welnu, Mintzberg reikt hier wat mij betreft de hand met zijn befaamde pottenbakkers metafoor. Als je in chaos moet opereren omdat rationele plannenmakerij vanachter het bureau niet langer voldoet, moeten managers zich andere competenties eigen maken. Zo ook ICT-managers. Is de ICT-manager de pottenbakker, vormen informatiesystemen zijn klei: “At work, the potter sits before a lump of clay on the wheel. His mind is on the clay, but he is also aware of sitting between his past experiences and his future prospects. He knows exactly what has and has not worked for him in the past. He has an intimate knowledge of his work, his capabilities, and his markets. As a craftsman, he senses rather than analyzes these things; his knowledge is ‘tacit’. All these things are working in his mind as his hands are working the clay. The product that emerge on the wheel is likely to be in the tradition of his past work, but he may break away and embark on a new direction. Even so, the past is no less present, projecting itself into the future.” Ik vind het een zeer aansprekende metafoor!

Veel tijd is er niet voor ICT-managers om te gaan leren ‘pottenbakken’, want mensen thuis, zowel als op het werk, zowel als businesspartners zijn inmiddels zelf al druk aan het kleien geslagen. Met online software wel te verstaan. En hoe houd je nu inhoudelijk, maar ook qua besturing de ‘kleiende community’ binnen de strobalen? Ik heb me dat de afgelopen tijd afgevraagd en ben gekomen tot een referentiemodel, gebaseerd op en/en in plaats of/of. Het is gebaseerd op Ken Wilber’s ‘vier kwadranten model’ wat ook ten grondslag ligt aan de -veel in Het Nieuwe Werken land gebruikte- Factor4Index. Binnenkort meer hierover.

Zo is voor mij de cirkel rond, in de tijd, zowel als in inhoud. Het is kleien geblazen! Ik vind het best bijzonder dat te mogen ervaren. En oh ja, dit boek is echt een ‘must read’.